كه ايمان داريد ، روزهء به شما نبشته شده از آن جهت كه شما مهمان حق خواهيد بود تا فردا در بهشت ميهمانان گرسنه به ميهمانى روند ، چون كريمان كسى را كه به ميهمانى برند دوست دارند ميهمان گرسنه باشند تا به دل ميهمان شيرين‌تر آيد ! پير صوفيان دعوتى ساخت هيچ كس نيامد ، پير دست به دعا برداشت و گفت خدايا ، اگر بندگان را فردا به آتش فرستى ، بهشت و نعيم آن هم چون سفره باشد كه خورنده بر آن نيست ! آرى ، هرچه خزينهء نعمت خداوند است همه براى مؤمنان و خورندگان است كه خود نخورد ، و از آنجا است كه گفت : صمديّت مراست نه بخورم نه بياشامم و روزه‌داران خود را پاداش بىحساب دهم كه خواستهء ما را پذيرفته و از روى ناخوردن دوستى ما را خواسته‌اند ! حكمت ديگر روزه آنست كه خداوندان نعمت ، حال درويشان و گرسنگى ايشان را بدانند و با ايشان يارى كنند ، از اينجا بود كه خداوند از اول محمّد را يتيم كرد تا يتيمان را نوازش كند ، پس غريب كرد تا غريبان را رحمت آرد ، و بىمال كرد تا ناداران را فراموش نكند : با تو در فقر و يتيمى ما چه كرديم از كرم * تو همان كن اى كريم از خلق خود با خلق ما تو روزهء مؤمنان را به زبان شريعت شنيدى اكنون روزهء عارفان را به زبان طريقت از اهل حقيقت بشنو ، اگر تو تن به روزه دادى ، ايشان دل را به روزه دادند ، تو از بامداد تا شامگاهان روزه‌دارى و ايشان از اول تا آخر عمر روزه دارند ! ميدان روزه تو يك روز و ميدان روزهء آنان يك عمر است ! شبلى يكى از مريدان را گفت : توانى روزهء هميشگى گيرى ؟ گفت چون است ؟ گفت : آنكه همه عمر خود يك روز سازى و به روزه باشى و پس به ديدار خداوند روزه را بگشائى ؟ پير طريقت گفت : خدايا ، در اين درگاه همهء ما نيازمند روزى باشيم كه قطره‌اى از شراب محبّت بر دل ما ريزى ، تا كه ما را بر آب و آتش برهم آميزى ، اى بخت ما ، از دوست رستخيزى ! 185 - شَهْرُ رَمَضانَ . . . : تا آخر آيه - اينك ماه رمضان آمد كه هم بسوزد و بشويد ، به آتش گرسنگى تن ما را بسوزاند و به آب توبه دلهاى گناهكاران را بشويد . اى مسكين كه قدر اين نعمت ندانى ، هر كجا در جهان نوازش و شرفى است در كنار تو نهادند ، چنان كه اسلام كه از همه آئين‌ها برتر است بهترين دين تو آمد ، قرآن كه از همهء كتابها عزيزتر است كتاب تو آمد و محمّد مصطفى كه پيشرو جهانيان است پيغمبر تو قرار داد و كعبه كه شريف‌ترين خانه‌ها است قبلهء تو كرد ، ماه رمضان كه شريف‌ترين ماها است موسم معاملت تو دانسته ، ماهى كه در ان گناهان آمرزيده مىشود ، ديوها رانده ، درب بهشت گشوده و درهاى دوزخ بسته مىشود : گر بسوزد گو بسوز و ور نوازد گو نواز * عاشق آن به كو ميان آب و آتش در بود تا بدان اول بسوزد پس بدين غرقه شود * چون ز خود بىخود شود معشوقش اندر بر بود حضرت على ( ع ) فرمود : اين ماه را رمضان از ان گفتند كه خداوند در اين ماه دلهاى عارفان را از غير خود بشويد ، پس به مهر خود بسوزد ، گاه در آتش دارد گاه در آب ، گاه تشنه‌گاه غرقاب ، نه غرقه را سيراب ، و نه تشنه را خواب و زبان حال ايشان گويد : در عشق تو بىسريم سرگشته شده * وز دست اميد ما ، سر رشته شده ! مانند يكى شمع به هنگام صبوح * بگداخته و سوخته و كشته شده !